Πώς η μνήμη εργασίας βοηθά τα παιδιά να μάθουν να διαβάζουν. - Κιβωτός Εξέλιξης

ΚΛΕΙΣΙΜΟ

Πώς η μνήμη εργασίας βοηθά τα παιδιά να μάθουν να διαβάζουν.

 

Επιμέλεια:  Τάσος Μώκας, Εκπαιδευτικός, Λογοθεραπευτής s.i.   Επιστημονικός υπεύθυνος Κιβωτού Εξέλιξης

Πώς είναι συνδεδεμένη η ωριμότητα του εγκεφάλου και η ετοιμότητα της ανάγνωσης.

    Τα παιδιά δεν μπορούν να μάθουν μέχρι ο εγκέφαλός τους και η μνήμη εργασίας να έχει φτάσει στο στάδιο της “ετοιμότητας της ανάγνωσης”. Σε αυτό το σημείο, τα σημάδια της ετοιμότητας για την ανάγνωση θα εμφανιστούν κυρίως στη συμπεριφορά ενός παιδιού. Αυτά τα σημάδια περιλαμβάνουν στο να κρατά σωστά ένα βιβλίο, προσποιούμενος ότι διαβάζει, να γνωρίζει μερικά γράμματα της αλφαβήτου και φυσικά να αναγνωρίζει τους ήχους της γλώσσας, που είναι γνωστή ως φωνητική συνειδητοποίηση/ενημερότητα. Η ανάπτυξη των δεξιοτήτων ετοιμότητας είναι τόσο σημαντική που πολλά προγράμματα για παιδιά προσχολικής ηλικίας, επικεντρώνονται στην ανάπτυξη αυτών των δεξιοτήτων. Στο νηπιαγωγείο, για παράδειγμα, τα παιδιά μαθαίνουν το αλφάβητο και τους ήχους που αντιπροσωπεύουν τα γράμματα. Αυτό δεν είναι εύκολο έργο, γι ‘αυτό σε πολλά μαθήματα νηπιαγωγείων, τα παιδιά επικεντρώνονται σε ένα γράμμα κάθε εβδομάδα. Εάν τα παιδιά δεν κατανοήσουν τη σύνδεση γραμμάτων και ήχων, θα έχουν αργότερα δυσκολία στο να μάθουν να διαβάζουν.

Γνωστικές διεργασίες που απαιτούνται για την ανάγνωση.

Η ανάγνωση είναι κάτι περισσότερο από την αναγνώριση των γραμμάτων και των ήχων, που αντιπροσωπεύουν. Τα παιδιά πρέπει επίσης να είναι σε θέση να κατανοήσουν τι διαβάζουν. Προκειμένου τα παιδιά να κατανοήσουν τι διαβάζουν, πρέπει να εκτελέσουν μια σειρά ψυχογνωστικών διαδικασιών. Πρώτον, πρέπει να αναγνωρίσουν τα γράμματα στη σελίδα. Πρέπει να θυμούνται τους ήχους που αντιπροσωπεύουν τα γράμματα  και επίσης πρέπει να κατανοούν πώς οι ήχοι συνδυάζονται για να σχηματίσουν λέξεις. 

Η διαδικασία ανάγνωσης λειτουργεί : Ο εγκέφαλος βλέπει σχήματα σε μια σελίδα και πρέπει να τα αναγνωρίσει ως γράμματα. Στη συνέχεια, πρέπει να θυμηθεί ποιοι ήχοι αντιπροσωπεύονται από τα γράμματα και στη συνέχεια να είναι σε θέση να συνδυάσει αυτούς τους ήχους για να σχηματίσει λέξεις. Αυτή η διαδικασία από μόνο της παίρνει αρκετή ψυχική ενέργεια. 

Καθώς τα παιδιά εξασκούν την ανάγνωσή τους, ο αριθμός των λέξεων που μπορούν να αναγνωρίσουν από την όραση αυξάνεται, αλλά θα συνεχίσουν να αγωνίζονται με νέα δεδομένα. Αυτή η διαδικασία αναγνώρισης παίρνει τόσο πολλή ψυχική ενέργεια, που δεν έχει απομείνει πολύ για να κατανοήσει τι σημαίνουν οι λέξεις. 

Ο ρόλος της βραχυπρόθεσμης μνήμης στην κατανόηση ανάγνωσης.

Η βραχυπρόθεσμη μνήμη παίζει σημαντικό ρόλο στην κατανόηση. Προκειμένου να κατανοήσουν τι διαβάζουν τα παιδιά, πρέπει να κάνουν αρκετά πράγματα ταυτόχρονα. Πρέπει να είναι σε θέση να αναγνωρίσουν γράμματα και λέξεις, επίσης να αναγνωρίσουν πώς οι λέξεις σε μια πρόταση είναι μαζί. Για παράδειγμα, “το σκυλάκι χτύπησε τον άνθρωπο” σημαίνει κάτι εντελώς διαφορετικό από το “ο άνθρωπος χτυπούσε το σκυλί.” Τα παιδιά πρέπει να θυμούνται τα λόγια που έχουν διαβάσει και τη σχέση τους μεταξύ τους, ενώ ταυτόχρονα αποκωδικοποιούν νέες λέξεις.

Η βραχυπρόθεσμη μνήμη είναι αυτή που επιτρέπει στους αναγνώστες να εκτελούν όλες τις εργασίες που απαιτούνται για την ανάγνωση. Όταν τα παιδιά μαθαίνουν να διαβάζουν, η χωρητικότητα της μνήμης εργασίας τους, δεν αρκεί για να τους επιτρέψει να θυμούνται όλα όσα πρέπει να θυμούνται. Με άλλα λόγια, ένα παιδί αποκωδικοποιεί λέξεις στην αρχή μιας φράσης και στη συνέχεια πρέπει να συνεχίσει να εργάζεται για την αποκωδικοποίηση των λέξεων. Μέχρι τότε, τα παιδιά έχουν μετακινηθεί από την αρχή της φράσης στο τέλος  και μπορεί να έχουν ξεχάσει ποιες ήταν οι λέξεις στην αρχή της φράσης. 

Οι περισσότεροι ενήλικες έχουν βιώσει αυτή τη δυσκολία αποκωδικοποίσης και κατανόησης όταν διαβάζουν εξαιρετικά τεχνικές πληροφορίες, γραμμένες σε μακρές προτάσεις γεμάτες εξειδικευμένο λεξιλόγιο.

Η εξοικείωση με το λεξιλόγιο και η παρουσίαση των πληροφοριών σε συντομότερες προτάσεις μας βοηθούν να κατανοήσουμε πιο εύκολα, και το ίδιο ισχύει και για τους πεπηραμένους αναγνώστες. Τα παιδιά με μεγάλο λεξιλόγιο έχουν ένα πλεονέκτημα και οι σύντομες προτάσεις σε βιβλία για τους πεπηραμένους αναγνώστες, δίνουν στα παιδιά λιγότερες πληροφορίες για την αποθήκευση στις βραχυπρόθεσμες αναμνήσεις τους. Όταν τα κείμενα που διαβάζουν τα παιδιά από απλές προτάσεις τριών ή τεσσάρων λέξεων σε μεγαλύτερες ποινές, μπορούν να αποθηκεύουν περισσότερες πληροφορίες.

Ωστόσο, η ανάμνηση μεμονωμένων προτάσεων είναι μόνο η αρχή της κατανόησης. Τα παιδιά πρέπει να μπορούν να θυμούνται τις πληροφορίες στην πρώτη πρόταση μιας παραγράφου όταν φτάνουν στο τέλος της παραγράφου. Πρέπει επίσης να θυμούνται την πρώτη παράγραφο όταν φτάνουν στην τελευταία παράγραφο. Τα παιδιά έχουν συχνά προβλήματα με την κατανόηση, διότι αυτά που πρέπει να θυμούνται ξεπερνούν την ικανότητα της βραχυπρόθεσμης μνήμης τους. Με άλλα λόγια, δεν μπορούν να αποθηκεύσουν τις πληροφορίες αρκετά, ώστε να θυμούνται τι έχουν διαβάσει.

Ανάπτυξη της μνήμης.

Η μνήμη εργασίας είναι η διαδικασία προσωρινής αποθήκευσης και χειρισμού των πληροφοριών. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η βραχυπρόθεσμη μνήμη είναι σημαντική για την κατανόηση της ανάγνωσης. Η βραχυπρόθεσμη ικανότητα μνήμης αυξάνεται με την ηλικία και εξαρτάται από την ανάπτυξη του πρόσθιου μέρους του εγκεφάλου (μετωπιαίος λοβός). Μέχρι να αναπτυχθεί επαρκώς, ο εγκέφαλος δεν μπορεί να επεξεργαστεί και να αποθηκεύσει πολλές πληροφορίες. Με άλλα λόγια, υπάρχει συρρίκνωση μεταξύ των λέξεων αποκωδικοποίησης και τι  θυμόμαστε τι σημαίνουν. Ο εγκέφαλος μπορεί να κάνει το ένα ή το άλλο, αλλά όχι και οι δύο. 

Καθώς ο εγκέφαλος αναπτύσσεται περαιτέρω, βελτιώνεται η βραχυπρόθεσμη μνήμη και αυξάνεται η χωρητικότητα της μνήμης. Στα περισσότερα παιδιά, η μνήμη αρχίζει να βελτιώνεται από την ηλικία των έξι ετών. Γι’ αυτό είναι σημαντικό όποιες παρεμβάσεις γίνονται να γίνονται πρώιμα, ώστε να εκπαιδεύσουμε  τον εγκέφαλο σε όλες αυτές τις λειτουργίες.

Πηγή: https://www.verywellfamily.com